Mở Tuyến Mới: Thử Thế Nào Cho Đỡ Lỗ
Nghe nói tuyến đó đang ngon. Nhà xe bỏ tuyến quen, chạy hẳn sang. Ba tháng sau quay lại thì mối cũ đã có xe khác chạy.
Mở tuyến mới là việc đáng làm, nhưng cách mở quyết định lỗ hay không. Bài này nói cách thử một tuyến lạ mà vẫn giữ được đường lui.
Vì sao tháng đầu tuyến lạ luôn xấu hơn tính
Không phải vì tuyến xấu. Vì bốn thứ mà nhà xe cũ trên tuyến đã có sẵn, còn mình thì chưa.
Chưa có mối chiều về. Nhà xe chạy tuyến đó lâu năm có sẵn vài chỗ gọi là có hàng. Mình mới vào thì chiều về phải đi tìm, và tìm mất thời gian.
Chưa biết chỗ ăn nghỉ, chỗ đổ dầu rẻ, chỗ vá lốp. Nghe nhỏ nhưng cộng lại ra tiền và ra giờ.
Chưa biết đường xấu chỗ nào, kẹt giờ nào. Nên tính giờ hụt, tới trễ, mất uy tín ngay chuyến đầu.
Chưa được ai giới thiệu. Chủ hàng ở đầu bên kia không biết mình là ai, nên giá thường phải thấp hơn mới có hàng.
Bốn cái này đều tự hết sau vài chuyến. Vấn đề là phải sống được qua vài chuyến đó.
Bốn con số đo trước khi chạy chuyến đầu
Đừng đợi chạy rồi mới biết. Bốn thứ này tra trước được.
Chặng dài bao nhiêu km. Tra bản đồ, lấy quãng thật chứ không lấy đường chim bay.
Chạy mất mấy giờ. Cộng thêm phần dừng nghỉ theo quy định và phần kẹt ở hai đầu. Số này quyết định một vòng mất mấy ngày.
Dầu hết bao nhiêu. Lấy mức tiêu hao xe mình nhân số km cả đi lẫn về, tính cả phần chạy rỗng nếu chiều về chưa có hàng.
Phí đường và phí bến. Đếm trạm trên đường, tra mức từng trạm. Có tuyến nghe giá cước cao mà trừ phí xong còn ít hơn tuyến gần.
Bốn số đó cho ra ngưỡng: một chuyến phải thu tối thiểu bao nhiêu thì mới không lỗ. Biết ngưỡng rồi thì nhìn giá chào là biết nhận hay bỏ, không phải đoán.
Chạy thử thay vì chuyển hẳn
Đây là phần quan trọng nhất và cũng là phần hay bị làm sai.
Cách sai: bỏ tuyến cũ, dồn hết xe sang tuyến mới, ăn thua một lần.
Cách đỡ đau: giữ tuyến cũ chạy bình thường, mỗi tuần cắt một chuyến sang tuyến mới. Chạy đủ mười chuyến rồi ngồi tính.
Mười chuyến rải trong hai ba tháng có cái lợi mà mười chuyến chạy dồn một tháng không có: nó cho thấy tuyến đó lúc mùa và lúc trái mùa khác nhau thế nào. Nhiều tuyến chỉ ngon đúng vài tháng trong năm.
Nhà xe một xe thì cắt một chuyến mỗi tuần. Nhà xe vài xe thì cho một xe thử, phần còn lại giữ nguyên.
Mười chuyến thử rải trong hai ba tháng cho thấy tuyến đó lúc mùa và trái mùa khác nhau thế nào.
Bảng theo dõi mười chuyến đầu
Ghi tay cũng được, miễn là ghi đủ. Sau mười chuyến nhìn bảng là ra câu trả lời.
| Ghi gì | Vì sao cần |
|---|---|
| Ngày chạy | Xem có phụ thuộc mùa không |
| Hàng gì, mấy tấn hay mấy khối | Biết loại hàng nào hay có trên tuyến |
| Cước thu chiều đi | Phần chắc chắn |
| Chiều về có hàng không, thu bao nhiêu | Phần quyết định lời lỗ |
| Dầu thực tế | So với mức tính trước |
| Phí đường, phí bến | Hay bị bỏ sót |
| Số giờ cả vòng | Tính xem một tháng chạy được mấy vòng |
| Chờ xếp dỡ mất bao lâu | Chỗ ăn mòn thời gian nhiều nhất |
| Có sự cố gì không | Đường xấu, kẹt, hỏng vặt |
Cột quan trọng nhất là hai cột chiều về và số giờ cả vòng. Hai cột đó thường là chỗ tuyến mới thua tuyến cũ, chứ không phải giá cước.
Chiều về quyết định tuyến sống hay chết
Một chuyến có hàng cả hai chiều và một chuyến chỉ có chiều đi khác nhau rất xa, dù giá cước chiều đi bằng nhau.
Chạy rỗng chiều về vẫn tốn gần đủ dầu, vẫn qua đủ trạm phí, vẫn mất đủ giờ tài xế. Chỉ là không thu được gì.
Nên khi tính thử một tuyến mới, đừng lấy con số của chuyến may mắn có hàng hai chiều. Lấy con số trung bình của mười chuyến, gồm cả chuyến chạy rỗng về.
Cách rút ngắn phần này: trước khi chạy chuyến đầu, tìm hiểu xem đầu bên kia sản xuất gì, có khu công nghiệp nào, chợ đầu mối nào. Hàng chiều về thường ra từ đó.
Ba cái bẫy của tuyến lạ
Bẫy thứ nhất: tin lời một người. Nghe một nhà xe nói tuyến đó ngon rồi chuyển hẳn. Người ta ngon vì người ta có mối sẵn, mình chưa có.
Bẫy thứ hai: nhận giá thấp để lấy chỗ đứng. Nhận một chuyến giá thấp thì được, nhận đều thì chủ hàng quen mức đó, sau khó nâng.
Bẫy thứ ba: tính giờ theo bản đồ. Bản đồ báo 8 giờ thì thực tế thường lâu hơn, vì còn nghỉ, còn ăn, còn chờ xếp dỡ ở hai đầu. Tính hụt giờ thì hứa hụt với chủ hàng ngay chuyến đầu.
Mốc dừng: định trước khi bắt đầu
Đây là thứ ít nhà xe làm mà lại đỡ đau nhất.
Trước khi chạy chuyến thử đầu tiên, tự đặt ra hai mốc.
Mốc bỏ: sau mười chuyến, nếu tỷ lệ có hàng chiều về dưới mức mình đặt ra, hoặc thu trung bình mỗi vòng thấp hơn tuyến cũ, thì bỏ. Không cố thêm vì tiếc công đã bỏ ra.
Mốc theo: nếu qua được mốc trên, thì tăng lên hai chuyến mỗi tuần, chạy thêm mười chuyến nữa rồi mới tính chuyện chuyển hẳn.
Đặt mốc trước thì lúc quyết định nhìn vào con số. Không đặt trước thì lúc đó chỉ còn cảm giác, mà cảm giác của người đã bỏ công vào thì luôn nghiêng về việc cố thêm.
Cỡ xe và tuyến mới
Tuyến khác nhau ăn cỡ xe khác nhau. Đây là chỗ nên hỏi trước chứ đừng mặc định xe mình hợp.
| Loại tuyến | Cỡ xe thường ăn |
|---|---|
| Đường dài liên tỉnh, hàng khô đóng kiện | Xe 8 tới 15 tấn, thùng dài |
| Tuyến có nhiều điểm giao dọc đường | Xe 3,5 tới 5 tấn, dễ dừng dễ quay đầu |
| Tuyến vào khu công nghiệp, hàng pallet | Thùng phải đủ cao và có bửng nâng |
| Tuyến vào thành phố lớn | Xe nhỏ hơn để lách giờ cấm và đường hẹp |
| Tuyến chở hàng nặng chuyên chở trên 2.500 kg | Nhớ khung giờ hạn chế vào nội đô |
Xe mình không hợp cỡ mà cố chạy thì mỗi chuyến đều thiệt một chút, cộng mười chuyến thành con số thật.
Giữ tuyến cũ trong lúc thử
Nhiều nhà xe mất mối cũ không phải vì chạy tệ, mà vì biến mất vài tháng.
Chủ hàng cần xe đều. Gọi hai lần không có thì lần thứ ba họ gọi người khác, và người khác đó sẽ ở lại.
Nên trong lúc thử tuyến mới, cách giữ mối cũ là nói thẳng: tháng này tôi có tuần bận một chuyến, anh báo trước hai ngày thì tôi sắp được. Chủ hàng nghe vậy còn gọi. Còn gọi mà không bắt máy thì họ hiểu khác.
Nếu bận thật thì giới thiệu xe khác chạy hộ chuyến đó. Mất một chuyến nhưng giữ được mối, và chủ hàng nhớ chuyện mình không bỏ họ giữa chừng.
Tính thử một vòng tuyến mới
Lấy ví dụ cách tính, con số cụ thể thì mỗi xe mỗi khác.
Ghi ra: quãng đi bao nhiêu km, quãng về bao nhiêu km, mức dầu xe mình cho một trăm km, số trạm phí và mức từng trạm, tiền ăn nghỉ dọc đường, và số ngày cả vòng.
Cộng hết phần chi. Đó là ngưỡng.
Rồi lấy cước chiều đi cộng cước chiều về ước tính. Nếu chỉ hơn ngưỡng một chút thì tuyến đó chỉ đủ nuôi xe, chưa nuôi được khấu hao và sửa chữa.
Đem con số ngưỡng đó so với tuyến đang chạy. So theo mức thu mỗi ngày xe lăn bánh, đừng so theo mức thu mỗi chuyến, vì hai tuyến dài ngắn khác nhau.
Câu hỏi hay gặp
Mở tuyến mới nên chạy thử bao nhiêu chuyến
Mười chuyến rải trong hai ba tháng là đủ để thấy tuyến đó lúc mùa và trái mùa khác nhau thế nào.
Có nên bỏ tuyến cũ để chạy tuyến mới không
Không nên bỏ ngay. Giữ tuyến cũ và cắt mỗi tuần một chuyến sang tuyến mới, giữ được đường lui nếu tuyến mới không như tính.
Tuyến mới lỗ mấy chuyến đầu có bình thường không
Bình thường, vì chưa có mối chiều về và chưa quen đường. Nhưng phải đặt mốc dừng trước để biết khi nào là lỗ tạm và khi nào là tuyến không hợp.
Ghi gì trong mười chuyến thử
Ngày chạy, loại hàng và số tấn, cước hai chiều, dầu thật, phí đường, số giờ cả vòng, và thời gian chờ xếp dỡ.
Làm sao có hàng chiều về trên tuyến lạ
Tìm hiểu trước đầu bên kia sản xuất gì, có khu công nghiệp hay chợ đầu mối nào, và đăng xe lên sàn tìm hàng trước ngày chạy.
Giữ mối cũ thế nào khi đang thử tuyến mới
Nói thẳng lịch bận và xin báo trước, hoặc giới thiệu xe khác chạy hộ. Mất tăm vài tháng là mất mối.
Tìm hàng cho tuyến mới
timhangxetai.com là nơi nhà xe đăng xe và chủ hàng đăng hàng. Mở tuyến mới thì đây là chỗ nhanh nhất để thử xem tuyến đó có hàng thật hay không, trước khi bỏ chuyến ra chạy.
Đăng xe ghi rõ tuyến, ngày rảnh, cỡ xe và sức chở. Chủ hàng đang cần đúng chiều đó sẽ thấy.
Chuyến thử nào chưa có hàng về thì tìm trên sàn theo đúng chặng ngược lại. Một chuyến rỗng bù được là một chuyến thử đỡ đau.
Nhà xe nào đang tính mở tuyến thì gửi bài này cho anh em cùng chạy. Người đã đi tuyến đó rồi nói một câu đỡ được vài chuyến thử.
Bài viết liên quan
Quy định nhắc trong bài tra tại Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.