Chạy Hợp Đồng Tháng Hay Chạy Chuyến Lẻ
Một công ty đề nghị ký hợp đồng tháng: xe túc trực cho họ, giá mỗi chuyến thấp hơn giá đang chạy ngoài, đổi lại tháng nào cũng có việc.
Nghe thì yên tâm. Nhưng ký rồi mới thấy có tháng họ gọi ít, có tháng gọi dồn tới mức mình phải từ chối khách khác.
Chạy hợp đồng và chạy chuyến lẻ là hai kiểu làm ăn khác nhau, không phải kiểu nào hơn kiểu nào. Bài này chỉ cách so cho ra con số thật.
Hai kiểu khác nhau ở chỗ nào
Chạy chuyến lẻ là nhận từng cuốc, giá theo thị trường lúc đó, được thì nhận không được thì bỏ.
Chạy hợp đồng là cam kết với một khách trong khoảng thời gian, thường một tháng hoặc dài hơn, giá đã chốt từ đầu.
Cái được của hợp đồng là chắc chắn. Cái mất là mất phần giá cao lúc thị trường lên, và mất quyền từ chối.
Cái được của chuyến lẻ là linh hoạt và ăn được đợt giá tốt. Cái mất là tháng ế thì ế thật.
So bằng mức thu mỗi ngày xe lăn bánh
Đây là cách so duy nhất cho ra kết quả đúng. So giá mỗi chuyến là so sai.
Với hợp đồng: lấy tổng thu cả tháng chia cho số ngày xe thật sự chạy cho họ.
Với chuyến lẻ: lấy tổng thu tháng vừa rồi chia cho số ngày xe lăn bánh trong tháng đó, gồm cả ngày đi mà không có hàng về.
Hai con số đó mới so được với nhau.
Nhiều nhà xe thấy hợp đồng trả mỗi chuyến thấp hơn ngoài liền chê. Nhưng hợp đồng chạy đều 22 ngày trong tháng có thể ra mức mỗi ngày cao hơn chuyến lẻ chạy 14 ngày với giá tốt.
Ngược lại cũng có. Hợp đồng giá thấp mà tháng chỉ gọi 8 chuyến thì vừa bị buộc chân vừa không đủ việc.
Ghi cả số giờ, đừng ghi mỗi tiền. Một hợp đồng chặng 60 km mỗi lượt, chạy 90 phút mỗi chiều nhưng chờ xếp dỡ 3 tiếng ở mỗi đầu, là một vòng gần hết ngày làm việc dù quãng đường ngắn.
Chặng ngắn mà chờ lâu thì mỗi ngày chỉ đi được một vòng. Chặng dài 300 km chạy 6 tiếng nhưng xếp dỡ nhanh có khi lại ra mức mỗi ngày cao hơn.
Bảy điều phải chốt trước khi ký hợp đồng tháng
| Chốt gì | Không chốt thì sao |
|---|---|
| Số chuyến tối thiểu mỗi tháng | Họ gọi ít mà mình vẫn phải giữ xe rảnh |
| Tuyến cố định hay tuyến thay đổi | Tuyến xa hơn dự tính thì lỗ dầu |
| Loại hàng và số tấn, số khối | Hàng nặng hơn hoặc cồng kềnh hơn xe mình |
| Chờ xếp dỡ được bao lâu, quá thì tính sao | Chờ nửa ngày mà không được tính thêm |
| Dầu lên thì cước có điều chỉnh không | Giá dầu tăng giữa kỳ thì mình gánh |
| Trả tiền sau bao nhiêu ngày | Chạy đủ tháng mà tiền về chậm hai tháng |
| Mình có được nhận khách khác không | Bị buộc chân mà việc lại không đủ |
Dòng đầu và dòng cuối là hai dòng quan trọng nhất. Cam kết giữ xe cho họ mà không có số chuyến tối thiểu là kiểu hợp đồng có lợi cho một bên.
Điều khoản dầu: đừng bỏ qua
Hợp đồng dài mà cước cố định thì rủi ro giá dầu nằm hết bên nhà xe.
Cách xử lý thông thường là ghi một điều khoản điều chỉnh: giá dầu biến động quá một mức nào đó thì hai bên ngồi lại tính cước.
Ghi rõ mức nào là mức phải điều chỉnh, và điều chỉnh theo công thức nào. Ghi chung chung kiểu hai bên sẽ thoả thuận lại thì lúc cần vẫn phải đi năn nỉ.
Hợp đồng càng dài thì điều khoản này càng đáng giá.
Bài toán mất quyền từ chối
Đây là phần khó tính bằng số nhưng ảnh hưởng thật.
Chạy hợp đồng nghĩa là khi họ gọi thì mình phải có xe. Trùng ngày có cuốc lẻ giá tốt thì phải bỏ cuốc lẻ.
Bỏ vài lần thì khách lẻ quen gọi người khác. Sau này hết hợp đồng, mối lẻ cũng không còn.
Nên khi ký hợp đồng chiếm phần lớn thời gian của xe, phải chấp nhận là mình đang đổi mạng lưới khách lẻ lấy sự ổn định. Đổi có lãi hay không tuỳ mức giá và tuỳ độ dài hợp đồng.
Cách giữ cả hai: ký hợp đồng chiếm khoảng một nửa số ngày trong tháng, chừa lại phần cho khách lẻ. Nhà xe nhiều xe thì phân xe rõ ràng, xe nào chạy hợp đồng, xe nào chạy ngoài.
Cỡ xe và loại hợp đồng
| Loại hợp đồng | Cỡ xe thường dùng | Lưu ý |
|---|---|---|
| Giao hàng nội thành cho chuỗi cửa hàng | 1,25 tới 2,5 tấn, 6 tới 15 khối | Vướng giờ cấm tải, phải tính khung chạy |
| Chở hàng khu công nghiệp | 3,5 tới 8 tấn, từ 20 khối | Hay cần bửng nâng, hàng lên pallet |
| Chở nguyên liệu cho nhà máy | 8 tấn trở lên | Chạy đều, ít thay đổi tuyến |
| Đường dài Bắc Nam theo tháng | Xe lớn hoặc đầu kéo | Phải tính chiều về, hợp đồng thường chỉ có một chiều |
Dòng cuối là bẫy hay gặp. Hợp đồng tháng thường chỉ khoán chiều đi. Chiều về vẫn phải tự lo, và đó mới là phần quyết định lời lỗ.
Trước khi ký hợp đồng đường dài, kiểm xem đầu bên kia có nguồn hàng về không. Không có thì mỗi chuyến đều gánh một lượt chạy rỗng, dù hợp đồng nhìn đẹp.
Hợp đồng đường dài thường chỉ khoán chiều đi, chiều về vẫn phải tự lo.
Chạy thử trước khi cam kết dài
Không nên ký một năm ngay từ đầu với khách mới.
Đề nghị chạy một tháng trước. Một tháng đủ để thấy họ gọi bao nhiêu chuyến thật, trả tiền có đúng hẹn không, hàng có đúng như mô tả không, và chờ xếp dỡ mất bao lâu.
Trong tháng thử đó, ghi lại từng chuyến: ngày, tuyến, số tấn hoặc số khối, cước, số giờ cả vòng, thời gian chờ.
Hết tháng nhìn sổ là ra mức thu mỗi ngày. Đem so với mức đang chạy ngoài rồi mới quyết ký dài.
Khách làm ăn nghiêm túc không ngại chạy thử một tháng. Ai ép ký dài ngay là dấu hiệu đáng chú ý.
Dấu hiệu hợp đồng không nên ký
Không có số chuyến tối thiểu mà vẫn đòi mình giữ xe.
Cấm nhận khách khác nhưng lượng việc không đủ lấp tháng.
Trả tiền sau quá lâu so với chu kỳ chi của mình. Dầu và lương tài xế trả hằng tuần mà tiền về sau bốn mươi lăm ngày là bài toán khó.
Không có điều khoản dầu trong hợp đồng dài.
Phạt nặng khi mình không có xe, nhưng không có gì khi họ không có hàng. Điều khoản một chiều thì nên đề nghị sửa.
Câu hỏi hay gặp
Chạy hợp đồng tháng hay chạy chuyến lẻ lợi hơn
Không có kiểu nào luôn hơn. Phải so bằng mức thu mỗi ngày xe lăn bánh, chứ không so giá mỗi chuyến.
Ký hợp đồng tháng cần chốt gì
Số chuyến tối thiểu, tuyến, loại hàng và số tấn, thời gian chờ xếp dỡ, điều khoản dầu, hạn thanh toán, và có được nhận khách khác không.
Vì sao cần điều khoản dầu
Hợp đồng dài mà cước cố định thì rủi ro giá dầu nằm hết bên nhà xe. Nên ghi rõ mức biến động nào thì điều chỉnh cước và điều chỉnh theo công thức nào.
Có nên ký hợp đồng một năm ngay không
Không nên với khách mới. Đề nghị chạy thử một tháng, ghi sổ từng chuyến rồi mới quyết.
Hợp đồng đường dài có bẫy gì
Thường chỉ khoán chiều đi. Chiều về vẫn phải tự lo, nên phải kiểm nguồn hàng ở đầu bên kia trước khi ký.
Ký hợp đồng có mất khách lẻ không
Có, nếu hợp đồng chiếm phần lớn thời gian của xe. Cách giữ cả hai là chừa lại một phần số ngày trong tháng cho khách lẻ.
Lấp phần ngày còn trống
Hợp đồng chiếm một nửa tháng thì nửa còn lại vẫn phải có việc, nếu không thì mức thu mỗi ngày tụt xuống.
timhangxetai.com là nơi chủ hàng đăng hàng và nhà xe đăng xe. Đăng rõ tuyến, cỡ xe, sức chở và những ngày còn trống thì lấp được phần lịch chưa dùng.
Chiều về của chuyến hợp đồng đang rỗng cũng tìm được trên sàn theo đúng chặng ngược lại. Bù được chiều về là phần lời thật, vì dầu và phí đường đằng nào cũng đã tốn.
Anh em nào đang được mời ký hợp đồng tháng thì gửi bài này cho người cùng chạy. Bảy điều chốt trước khi ký đỡ được cả năm ấm ức.
Quy định nhắc trong bài tra tại Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.